چالش‌های آهنگسازی در ایران؛ هویت‌بخشی میان دیروز و امروز

نشست تخصصی بررسی مفهوم آهنگسازی، با حضور پرشور هنرمندان، دانشجویان و علاقه‌مندان به موسیقی، در خانه موسیقی تهران برگزار شد. این نشست که در چارچوب چهارمین جایزه ملی آهنگسازی استاد روح‌الله خالقی برگزار می‌شد، به کالبدشکافی هنر آهنگسازی از ابعاد تاریخی، فلسفی، نظری و موزیکولوژیک پرداخت.

در آغاز این نشست، دکتر محمدرضا عزیزی، آهنگساز و پژوهشگر موسیقی، سخنرانی خود را ارائه داد. او بر اهمیت بازخوانی عمیق جایگاه روح‌الله خالقی، فراتر از یک شخصیت صرفاً تاریخی تأکید کرد و شهر موزیک به بررسی ارتباط میان سنت، نوآوری و جریان‌های معاصر آهنگسازی پرداخت.

عزیزی با مرور دستاوردهای برجسته خالقی در زمینه‌های ارکستراسیون، آموزش، پژوهش و نهادسازی، دغدغه اصلی این استاد بزرگ را ایجاد گفت‌وگویی سازنده میان سنت موسیقی ایرانی و امکانات نوین آهنگسازی دانست. وی خاطرنشان کرد که این چالش همچنان پیش روی آهنگسازان نسل امروز قرار دارد.

این پژوهشگر در بخش مهمی از سخنان خود اظهار داشت: خالقی را نباید معیارِ شبیه‌شدن دانست؛ او را باید معیارِ پرسیدن دانست. او در پایان، مسیر از خالقی تا امروز را نه یک خط مستقیم تاریخی، بلکه حرکتی پویا از «یک پرسش به پرسش دیگر» توصیف کرد که در آن مفاهیمی چون هویت و ارکستراسیون همچنان برای نسل جدید مطرح است.

ابعاد فلسفی و نظری آهنگسازی در موسیقی کلاسیک ایرانی

در ادامه برنامه، استاد آروین صداقت‌کیش از منظر فلسفی به تعریف دقیق هویت آهنگساز و فرآیند خلق اثر در موسیقی کلاسیک ایرانی پرداخت. او با تحلیل اندیشه‌ها و آثار ماندگار روح‌الله خالقی، رابطه میان مفهوم مدرن آهنگسازی، سنت‌های بومی و تفکر موسیقایی در ایران را مورد واکاوی قرار داد.

سپس دکتر سپهر سراجی با ارائه بخش‌هایی از کتاب و پژوهش ارزشمند خود با عنوان «آهنگ‌سازی در موسیقی کلاسیک ایرانی؛ گفتمان‌ها و مسئله‌ی هویت»، مبانی نظری این حوزه را تشریح کرد. او به تحولات گفتمان‌های آهنگسازی معاصر پرداخت و بر اهمیت ابزارهایی چون چندصدایی، هارمونی و کنترپوان در خدمت هویت فرهنگی و نوآوری هنری تأکید کرد.

بررسی موزیکولوژی و واژه‌شناسی مفهوم آهنگسازی

در بخش پایانی سخنرانی‌ها، دکتر محمدعلی مرآتی، پژوهشگر و موزیکولوگ برجسته، از دیدگاه واژه‌شناسی و موزیکولوژی به کالبدشکافی واژه آهنگسازی پرداخت. او ابعاد اصطلاح‌شناختی این فرآیند را در بسترهای مختلف موسیقی ایران تحلیل کرد و تفاوت‌های ساختاری آن را مورد بررسی قرار داد.

پایان‌بخش این رویداد علمی، برگزاری یک جلسه پرسش و پاسخ پرشور میان حاضران و اساتید بود که طی آن به دغدغه‌های دانشجویان پاسخ داده شد. در نهایت، با اهدای لوح تقدیر از سخنرانان تجلیل به عمل آمد تا گامی مؤثر در جهت تبیین چشم‌انداز آهنگسازی معاصر ایران برداشته شود.