قطعه «تم و واریاسیون» که در سال ۲۰۱۵ در شهر ونکوور کانادا ساخته شده، اثری ارزشمند از کامبیز روشنروان است. این اثر بر پایه یک تم دو قسمتی و ۱۷ واریاسیون متنوع بنا شده است. در طول واریاسیونها، تم اصلی با تغییرات ملودیک، ریتمیک و هارمونیک بسط مییابد.
با استفاده از عناصر کروماتیک و گذر تدریجی از تونالیتههای مختلف، مسیر تحول موسیقایی اثر شکل میگیرد که به فضایی آتونال میرسد و سپس به تدریج به ساختار تونال اولیه بازمیگردد. در این قطعه، ساز تار به عنوان ساز سولو در کنار کوارتت زهی قرار گرفته و تواناییهای فنی و بیانی آن به زیبایی به نمایش گذاشته شده است.
یادداشت آزاده امیری درباره تجربه نواختن تار
آزاده امیری، نوازنده برجسته تار در این اثر، در یادداشتی درباره تجربه خود از اجرای «تم و واریاسیون» به نقش نوازنده در تبدیل ایده آهنگساز به یک تجربه شنیداری اشاره کرده است. او نوشته است:
هنر، در عمیقترین معنای خود، روایتگر آفرینش است؛ آفرینش آنچه پیش از آن وجود نداشته و از عمق وجود انسان، از اندیشه، احساس، تجربه و خیال او، به جهان قابل شنیدن و دیدن وارد میشود. موسیقی شاید خالصترین شکل این آفرینش باشد؛ زیرا آنچه در سکوت ذهن و روح آهنگساز شنیده میشود، سرانجام در قالب صدا متولد شده و به روح شنونده راه مییابد.
امیری نوازنده را واسطهای میان ذهن آهنگساز و گوش مخاطب میداند و میافزاید:
نوازنده تلاش میکند به اندیشه آهنگساز صدا ببخشد، به احساس او جان بدهد و آن دنیای نادیدنی را ملموس و شنیدنی کند.
او در ادامه با اشاره به تأثیر تجربیات شخصی نوازنده بر هر اجرا مینویسد:
مسیر شنیداری شدن یک قطعه، هرگز بدون واسطه و بدون تأثیر از وجود نوازنده نیست؛ زیرا او با تمام وجود خود به اثر نزدیک میشود: با عشقش، با روحش، با احساسش، با تجربیات زندگیاش، با آموختهها و جستجوهایش، با نگاهش به موسیقی و جهان، با فراز و نشیبهای زندگی و با تمام تأثیراتی که سالها زیستن و نواختن بر او گذاشته است.
به باور این نوازنده، همین تجربه زیسته میتواند باعث تفاوت در درک و اجرای یک اثر در دورههای مختلف زندگی شود. او مینویسد:
به همین دلیل است که یک اثر موسیقایی، هر بار که از وجود نوازنده میگذرد، میتواند رنگ دیگری به خود بگیرد و حتی اجرای یک قطعه در فصول گوناگون زندگی او میتواند معنا و صدایی متفاوت پیدا کند. زیرا انسان نوازنده در گذر زمان همان انسان روزهای گذشته نیست؛ رنج کشیده، عاشق شده، از دست داده و این تفاوت، چیزی جز حضور زندگی در موسیقی نیست.
امیری «تم و واریاسیون» را تجربهای ارزشمند و عمیق توصیف کرده و درباره حضور خود در این اثر میگوید:
این اثری برای کوارتت زهی است خودرو که توسط دوستان و همکاران توانمندم در عرصه موسیقی اجرا شده و افتخار میکنم که نوازندگی تار را در این اثر بر عهده داشتهام و کوشیدهام با تمام وجود، به آنچه آهنگساز در اندیشه و احساس خود آفریده است، صدا ببخشم.
او درباره همکاری با کامبیز روشنروان نیز نوشته است:
با افتخار، این اثر را که آفرینش استاد عزیزم، جناب آقای کامبیز روشنروان است، اجرا و منتشر میکنم. حضور در جهان صوتی این اثر برای من، نه فقط یک اجرای موسیقایی، بلکه فرصتی برای گفتوگو با اندیشه و نگاه هنرمندی است که سالها نغمات جاودانی را به موسیقی این سرزمین هدیه کرده است.
امیری در پایان یادداشت خود آورده است:
امیدوارم «تم و واریاسیون» بتواند مسیر خود را از ذهن آهنگساز، از جان و دست و عشق من، به شایستگی طی کند و سرانجام به گوش و جان شما برسد.
عوامل تولید و نوازندگان «تم و واریاسیون»
در اجرای این اثر شنیدنی، جمعی از برجستهترین نوازندگان کشور همکاری داشتهاند: پدرام فریوسفی (ویلن اول)، علی جعفری پویان (ویلن دوم)، میثم مروستی (ویولا) و آتنا اشتیاقی (ویلنسل) در این اثر به هنرنمایی پرداختهاند.
ضبط این اثر تحت نظارت مهدی بزرگمهر انجام شده است.
